28.12.2017


Skutki naruszenia reguł pomocy publicznej

KATEGORIA: Praktyka

Choć regulacje dotyczące zasad udzielania pomocy publicznej są znane jednostkom samorządu terytorialnego od dawna, to nadal wiedza na temat możliwych konsekwencji ewentualnego naruszenia zakazu przyznawania pomocy publicznej niezgodnej z zasadami wspólnego rynku nie jest zbyt powszechna.

Co ważne, ryzyko wystąpienia niedozwolonej pomocy publicznej w działalności JST dotyczy nie tylko wsparcia udzielanego przedsiębiorcom niepowiązanym z JST np. poprzez stosowanie ulg czy umorzenia przysługujących gminie wobec takich przedsiębiorców należności publicznoprawnych czy cywilnoprawnych, ale i może dotyczyć też wsparcia udzielanego przez JST własnym spółkom w postaci np. dokapitalizowania czy udzielenia gwarancji lub poręczeń. Ryzyko niedozwolonej pomocy publicznej związane jest również z problematyką wynagrodzeń przyznawanym spółkom komunalnym za świadczone usługi, w tym z problematyką rekompensat za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym (por.  Zawiadomienie Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2016 r., Dz. U. UE. C. z 2016 r. Nr 262, str. 1).

Kompetencja do oceny, czy udzielona lub planowana pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym UE, przysługuje Komisji Europejskiej. Z uwagi na powyższe, jeśli zasady pomocy publicznej zostaną naruszone w drodze nieprawidłowego przyznania pomocy publicznej z uwagi na np. na błędną ocenę spełnienia przesłanek warunkujących jej przyznanie - Komisja Europejska może wszcząć procedurę weryfikacji.  Co istotne, postępowanie w tym przedmiocie Komisja może podjąć zarówno z własnej inicjatywy, jak i na skutek skargi innego podmiotu np. przedsiębiorcy konkurującego na wspólnym rynku z podmiotem, któremu przyznano wsparcie (w tym ze spółką komunalną np. w sektorze gospodarki odpadami).

W przypadku stwierdzenia, ze udzielone wsparcie stanowi niedozwoloną pomoc publiczną - Komisja Europejska wydaje decyzję nakazującą zwrot uzyskanej pomocy, przy czym podmiotowi, który uzyskał wsparcie, niezadowolonemu z rozstrzygnięcia przysługuje wówczas skarga na decyzję KE do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Decyzję Komisji Europejskiej otrzymuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który następnie przekazuje jej kopie obu stronom, czyli np. jednostce samorządu terytorialnego, która udzieliła niedozwolonej pomocy oraz podmiotowi, który ją otrzymał. Decyzja Komisji Europejskiej powinna co do zasady wskazywać podmiot zobowiązany do zwrotu pomocy publicznej niezgodnej ze wspólnym rynkiem lub wartość, która podlegać będzie egzekucji, tym niemniej – jeśli tylko ogólnie wskazuje na przyznanie niedozwolonej pomocy publicznej wówczas ustalenia i wskazania wartości pomocy publicznej podlegającej zwrotowi oraz podmiotu zobowiązanego do zwrotu dokonać może np. sąd krajowy.

W przypadku decyzji KE nakazującej zwrot przyznanej pomocy - podmiot, który takie niedozwolone wsparcie otrzymał, jest zobowiązany do zwrotu kwoty stanowiącej równowartość otrzymanego wsparcia wraz z należnymi odsetkami. Jeśli nie dokonałby takiego zwrotu lub odmawiałby dokonania zwrotu zgodnie z decyzją KE – wówczas obowiązek podjęcia odpowiednich działań zmierzających do odzyskania nieprawidłowo udzielonej pomocy publicznej spoczywa na podmiocie, który tego wsparcia udzielił.

Nieco odmiennie kształtują się reguły postępowania w przypadku, w którym pomoc udzielono np. na podstawie decyzji, a inaczej – w przypadku przyznania wsparcia na podstawie umowy. O ile decyzję podmiot przyznający pomoc może uchylić lub zmienić, tak w przypadku umowy konieczne może być wystąpienie przez podmiot przyznający pomoc do sądu z powództwem o rozwiązanie umowy lub o nakazanie zwrotu udzielonej pomocy publicznej. Co ważne – zgodnie z prawem europejskim podmiot, który udzielił wsparcia uznanego za niedozwolone, w odniesieniu do którego KE wydała decyzję nakazującą zwrot uzyskanej pomocy – ma obowiązek lojalnego współdziałania i podjęcia działań zmierzających do odzyskania kwot stanowiących równowartość niedozwolonej pomocy wraz z odsetkami. Zatem jednostka samorządu terytorialnego, która udzieliła pomocy uznanej następnie przez KE za niedozwoloną nie może np. uchylać się od podejmowania działań zmierzających do wyegzekwowania zwrotu od podmiotu, który taką pomoc otrzymał.



Autor:
Katarzyna Dudziak

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w obsłudze przedsiębiorców, szczególnie w zakresie procesów inwestycyjnych, doradca z zakresu projektów finansowanych z dotacji UE i pomocy publicznej


TAGI: Samorząd,



Tekst pochodzi z portalu Prawo Dla Samorządu